سنجش تراکم استخوان
نویسنده : مدیر سایت    
شنبه 12 آبان 1397
    
بازدید: 171
    
زبان : فارسی
    

سنجش تراکم استخوان یا دانسیتومتری استخوان

سنجش تراکم استخوان یا دانسیتومتری استخوان نام روشی است که با استفاده از آن میتوان سفتی و سختی و درجه محکم بودن استخوان های بدن را تعیین کرد. برای سنجش تراکم استخوان راه های متفاوتی وجود دارد ولی رایج ترین روش آن استفاده از روش DEXA است.
DEXA که مخفف عبارت Dual Energy X-ray Absorptiometry است روشی است که از اشعه ایکس برای سنجش تراکم استخوان  استفاده میکند. در این روش از دو منبع، اشعه ایکس به سمت استخوانی که قصد سنجش تراکم آن را دارند فرستاده میشود.
مقداری از اشعه توسط استخوان جذب شده و مقداری از آن از استخوان عبور کرده و از سمت دیگر بدن خارج میشود. مقدار هر کدام از این دو اشعه بعد از خروج از بدن توسط یک گیرنده اندازه گیری میشود. هرچه تراکم استخوانی بیشتر باشد ( به این معنی که خلل و فرج و فضاهای خای ریز داخل استخوان کمتر باشند) مقدار بیشتری از اشعه ایکس را جذب کرده و اجازه عبور اشعه کمتری را میدهد و مقدار اشعه کمتری به گیرنده میرسد. اشعه دریافتی به توسط گیرنده یا دتکتور Detector به یک کامپیوتر رفته و در آنجا مقیاس مقدار اشعه به مقیاس میزان تراکم استخوان تبدیل میشود. استفاده از دو منبع اشعه ایکس به منظور دقیقتر کردن اندازه گیری است.
 
دانسیتومتری یا سنجش تراکم استخوان چگونه انجام میشود؟
دو نوع دستگاه اسکن برای سنجش تراکم استخوان وجود دارد. اسکنر های مرکزی و اسکنر های محیطی. در دستگاه های اسکنر مرکزی تراکم استخوان های مرکز بدن یعنی ستون مهره و لگن بررسی شده و در دستگاه های اسکنر محیطی تراکم استخوان های محیطی تر مانند مچ دست، مچ پا و انگشتان بررسی  میشود.
در اسکنر های مرکزی ابتدا بیمار بر روی تخت دستگاه به پشت دراز میکشد. از او خواسته میشود که در حین انجام تست بیحرکت باشد. سپس دتکتور یا اسکنر Scanner دستگاه بر روی قسمتی از بدن که قصد اندازه گیری تراکم استخوان آن را دارند قرار گرفته و یک منبع اشعه ایکس پرتو را به سمت استخوان هدف میتاباند. این استخوان معمولا ستون مهره یا مفصل ران در ناحیه لگن است. این استخوان ها محل هایی هستند که بیش از بقیه استخوان ها بر اثر پوکی استخوان دچار شکستگی میشوند. اسکن یا سنجش تراکم حدود 20-10 دقیقه به طول مینجامد.
اسکنر های محیطی کوچکتر و سبکتر بوده و استفاده از آنها راحت تر است.
برای انجام تست سنجش تراکم استخوان نیاز به آمادگی خاصی وجود ندارد

سنجش تراکم استخوان چه کاربردی دارد؟
از این روش تصویربرداری بیشتر در کسانی استفاده میشود که در معرض خطر ابتلا به استئوپروز یا پوکی استخوان هستند. پوکی استخوان در ابتدا هیچ علامتی ندارد ولی میتواند موجب افزایش احتمال خطر شکستگی استخوان شود.
پس در شرایط زیر توصیه میشود که از تست دانسیتومتری استخوان یا سنجش تراکم استخوان استفاده شود :
- بروز شکستگی بعد از یک ضربه خفیف
- ایجاد قوز در کمر که معمولا به علت شکستگی های مکرر مهره ها ایجاد میشود
- مصرف کورتون به مدت طولانی ( مصرف این دارو موجب پوکی استخوان میشود)
- بروز یائسگی زودرس در سنین کمتر از 45 سال
- آمنوره یا قطع پریود های قاعدگی قبل از یائسگی به مدت بیش از یکسال
- وجود بیماری های همراه با پوکی استخوان مانند روماتیسم مفصلی و یا بیماری سلیاک
- سابقه وجود شکستگی لگن در خانواده مادری
- کم بودن شدید وزن بصورتی که BMI کمتر از 19 باشد

چه کسانی باید تست سنجش تراکم استخوان بدهند؟
یکی از سوالات بیماران این است که چه زمانی باید تست تراکم استخوان بدهم؟ سنجش تراکم استخوان که به آن سنجش تراکم معدنی استخوان یا اسکن استخوان نیز می گویند، قدرت استخوان های شما را با سنجش بخشی کوچک از یک یا تعداد بیشتری از استخوان های بدن، ارزیابی می کند.
پزشک وقتی بداند استخوان های شما در چه وضعیتی قرار دارد و چقدر قوی است، می تواند مراحل پیشگیری و درمان پوکی استخوان را در شما بهتر مدیریت کرده و در صورت نیاز از شکستگی و تحلیل استخوان ها جلوگیری نماید.

آیا من به سنجش تراکم استخوان نیاز دارم؟
بر اساس دستورالعمل بنیاد بین المللی پوکی استخوان، چند گروه از افراد جامعه هستند که باید تست سنجش تراکم استخوان بدهند:
-همه زنان یائسه که 65 سال به پایین هستند و فاکتورهای پوکی استخوان در آنها بالاست.
-همه زنان 65 ساله و مسن تر.
-زنان یائسه که شکستگی استخوان داشته اند؛ این بند اجباری نیست زیرا ممکن است درمان بدون در نظر گرفتن تراکم استخوان شروع شده باشد.
-زنان با شرایط پزشکی مرتبط با پوکی استخوان. پزشک در تشخیص این مورد می تواند به شما کمک کند.
-زنانی که تصمیم آنها برای استفاده از دارو ممکن است به پوکی استخوانشان کمک کند.
-مردان 70 سال به بالا.
-مردان بین سنین 50 تا 69 سال که فاکتورهای خطر پوکی استخوان در آنها بالاست.

چند نوع روش تست تراکم استخوان وجود دارد؟
دستگاه های مختلفی وجود دارد که برای سنجش تراکم استخوان استفاده می شود. دستگاه مرکزی، تراکم استخوان را در لگن، ستون فقرات و کل بدن اندازه می گیرد. دستگاه های محیطی، تراکم استخوان را در انگشت، مچ، زانو، ساق پا و پاشنه اندازه می گیرد. در ذیل به برخی تفاوت های انواع تست های تراکم استخوان اشاره می کنیم:

-DXA (انرژی جذب دوگانه اشعه ایکس) تراکم استخوان را در ستون فقرات، لگن یا کل بدن اندازه گیری می کند و معمولا در بیمارستان ها و مطب های پزشکی وجود دارد. دستگاه های مرکزی ، بزرگ هستند و میز مسطح و بازوی معلقی در بالای سرشان دارند.

-pDXA (انرژی جذب دوگانه اشعه ایکس محیطی) تراکم استخوان را در مچ دست یا پاشنه پا اندازه گیری می کند. pDXA ساختاری است جعبه مانند و قابل حمل با فضایی که برای قرار دادن پا یا ساعد برای تصویر برداری در نظر گرفته شده است. دستگاه های محیطی تراکم استخوانی را در مچ دست، انگشتان و یا پاشنه پا اندازه گیری می کنند واغلب در داروخانه ها در دسترس اند و یا در آمبولانس ها وجود دارند.

-SXA (تک انرژی جذب اشعه ایکس) تراکم استخوان را در مچ دست یا پاشنه پا اندازه گیری می کند.
-QUS (اولتراسوند کمّی) با استفاده از امواج صوتی تراکم استخوان را معمولا در پاشنه پا اندازه میگیرد.
-QCT (توموگرافی کامپیوتری کمّی) معمولا بیشتر برای سنجش تراکم استخوان در ستون فقرات مورد استفاده قرار می گیرد، اما می تواند در سایر قسمتهای بدن نیز بکار رود.
-pQCT (توموگرافی کامپیوتری کمی محیطی) برای سنجش تراکم استخوان در مچ دست بکار می رود.
-RA (جذب رادیوگرافی) از دست تصویر اشعه ایکس می گیرد.

با اطلاعاتی که از تست سنجش تراکم استخوان بدست آوردید، شما و تیم مراقبت پزشکی تان می توانید درمورد انتخاب بهترین اقدامات پیشگیرانه یا درمانی، تصمیم گیری کنید.

آیا برای بررسی روند درمان پوکی استخوان، از تست های سنجش استخوان استفاده می شود؟
انجمن پزشکی آمریکا و برخی دیگر از سازمان های معتبر پزشکی، دستورالعملی را تبیین کرده اند که بر اساس آن تکرار تست تراکم استخوان (تصویربرداری با دستگاه دگزا) برای بررسی روند درمان پوکی استخوان در 3 سال اول شروع درمان یا پیشگیری را غیر ضروری میدانند. تغییرات تراکم استخوان با درمان های موجود بسیار کند پیش می رود. این تغییرات آن قدر کوچک هستند که در برابر خطای اندازه گیری دستگاه در فواصل زمانی کمتر از 3 سال، به چشم نمی آیند. پزشکان بر این باورند که تکرار اسکن های دگزا نمی تواند بین یک افزایش واقعی در تراکم استخوان در نتیجه درمان یا یک تغییر صرف در اندازه گیری را از خود دستگاه تشخیص دهد.
با این حال هنوز هم برخی دیگر از سازمان ها همانند بنیاد بین المللی پوکی استخوان پیشنهاد می کنند تست سنجش استخوان در فواصل زمانی یک یا دو سال در طول دوره درمان، تکرار شود. در این باره با پزشکتان صحبت کنید.

 

DENSITOMETRY

دستگاه سنجش تراکم استخوان موجود در مرکز تصویربرداری تابش ساخت کمپانی NORLAND  مدل XR-800 می باشدکه قابلیت سنجش تراکم استخوان کل بدن و همچنین (TBS) Trabecular Bone Score  اطلاعات دقیقی از وضعیت استخوانی بیمار ارائه می کند. تصویربرداری در این دستگاه به روش استخوانی بیمار ارائه می شود که بالاترین دقت و کمترین میزان دوز اشعه را در مقایسه با سایر دستگاه های سنجش تراکم استخوان داراست.

 

 

  نظرات
دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید مدیر سایت در وب سایت منتشر خواهد شد.
پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با خبر باشد منتشر نخواهد شد.